Bánh đúc, một loại bánh ấp ủ bên trong nét hương đồng gió nội, đã nhẹ nhàng đi vào nền văn học dân tộc với những ngôn từ giản dị: Bánh đúc mà đổ ra sàng/Thuận em em bán, thuận chàng chàng mua.

Cách diễn đạt hàm ý ấy nói về chuyện yêu đương của trai gái mang tính chất bình đẳng tự giác, đồng thuận. Biết bao cặp trai gái phải lòng nhau cũng nhờ miếng bánh đúc đổ ra sàng còn nóng hổi ấy. Còn với tôi, ban đầu không thích ăn bánh đúc vì nghe người lớn nói: ăn bánh đúc đục mặt. Có nghĩa là ăn bánh đúc thì sẽ học dốt, không ra chữ. Nhưng sau biết rằng đó chỉ là những câu nói đùa cho vui nên tôi không còn sợ nữa mà ngược lại còn mê món này.

Thỉnh thoảng lúc rảnh rỗi, mẹ tôi mới làm bánh đúc cho cả nhà ăn. Mỗi khi mẹ ướm lời ngày mai sẽ làm bánh đúc là y thể tối đó tôi không ngủ được. Nghĩ đến cảnh được ngồi bên mẹ hít hà mùi thơm của nồi bánh đúc khiến tôi trằn trọc suốt đêm, chỉ mong cho trời mau sáng để được xem mẹ đổ bánh. Mẹ nói, bánh đúc có rất nhiều loại: bánh đúc khoai môn, bánh đúc lạc, bánh đúc hến, bánh đúc ngô, bánh đúc dừa... nhưng người quê tôi thích nhất là bánh đúc bột gạo.

Món này khá đơn giản nên các mẹ, các chị ở thôn quê ai cũng biết làm. Để bánh đúc ngon phải chọn gạo tẻ ngon, đem ngâm với nước 2-3 ngày. Mỗi lần thay nước phải dùng tay bóp vụn những hạt gạo ra thật mịn trông như bột vừa được xay xong. Khi gạo đã mịn, tiếp tục hòa với ít nước vôi trong để bánh được giòn và ngon. Mỗi lần nhà làm bánh đúc, lũ trẻ chúng tôi được phân công ra vườn hái lá dứa và thay phiên nhau giã cho thật nhuyễn ép lấy nước dùng nấu bánh.

Sau khi chuẩn bị nước lá dứa, đậu phộng rang, dừa xắt nhỏ, mẹ bắc nồi lên bếp rồi cho mỡ vào. Khi mỡ nóng trút bột gạo vào khuấy liên tục cho đến khi bột sánh lại, cho đậu phộng, dừa vào khuấy tiếp rồi đậy vung lại và giữ lửa đỏ cho đều. Thỉnh thoảng, mở vung khuấy bánh cho đến khi bột gạo sánh đặc lại, sau đó đổ bánh ra trên một tàu lá chuối chuẩn bị sẵn. Nhìn đĩa bánh đúc trông đơn giản thế, nhưng các mẹ phải có bí quyết riêng để bánh ngon, không bị khê, cháy hay vón cục. Muốn biết bánh đã dẻo hay chưa có thể nhìn vào đũa, nếu nhắc đũa lên thấy bột chảy dọc xuống đũa là được.

Quà bánh ngày nay rất nhiều và đa dạng nên ít người quan tâm đến món bánh đúc. Nhưng với tôi mùi thơm bánh đúc lá dứa ở quê nhà vẫn luôn hấp dẫn. Nó gợi nhớ về bao kỷ niệm ấu thơ...

Hòa Nhơn